Vào giữa tháng Ba âm lịch hằng năm, người dân địa phương và du khách về đền Thái Vi, Tam Cốc, Ninh Bình để tưởng nhớ các vị vua Trần và những người có công với đất nước. Thường diễn ra từ ngày 14 đến hết ngày 15, lễ hội kết hợp rước kiệu, dâng hương, tế lễ với hoạt động văn hóa cộng đồng trong cảnh quan núi đá vôi đặc trưng.
Đền Thái Vi nằm ở khu vực Văn Lâm, trong không gian Tam Cốc – Bích Động. Địa chỉ quen thuộc trong tài liệu cũ là thôn Văn Lâm, xã Ninh Hải, huyện Hoa Lư; các bản tin lễ hội năm 2026 sử dụng địa danh phường Nam Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình.
Núi non bao quanh và kiến trúc đá tạo nên nét riêng của ngôi đền. Những cột đá, nhang án và chi tiết chạm khắc khiến việc tham quan cũng trở thành dịp quan sát nghệ thuật kiến trúc truyền thống. Trong mùa hội, không gian thờ tự kết nối với khu vực sinh hoạt cộng đồng ở bến thuyền Tam Cốc.
Lịch sử nơi đây gắn với quá trình hình thành Hành cung Vũ Lâm. Theo thông tin về hội thảo khoa học do Sở Du lịch Ninh Bình và Viện Trần Nhân Tông phối hợp tổ chức, hành cung ban đầu phục vụ việc nghỉ dưỡng, chuẩn bị tu hành của Thượng hoàng Trần Thái Tông. Khi nguy cơ xâm lược lần thứ hai của nhà Nguyên đến gần, nơi này trở thành đại bản doanh kháng chiến và nơi bảo vệ triều đình.
Nơi đây còn gắn với hoạt động tu hành của các vua Trần. Những nghiên cứu, khai quật tại khu vực sau đền Thái Vi đã phát hiện dấu tích kiến trúc, gạch, ngói và gốm sứ thời Trần. Các kết quả này giúp người đến thăm hiểu thêm lớp lịch sử phía sau cảnh quan Tam Cốc hôm nay.
Hình ảnh đền Thái Vi được chụp từ trên cao
Rước kiệu là một trong những nghi thức nổi bật của lễ hội đền Thái Vi. Năm 2026, VietnamPlus ghi nhận đoàn rước đi từ Đình Các đến đền, đưa hoạt động nghi lễ qua không gian sinh hoạt của cộng đồng địa phương. Người dự hội có thể theo dõi hành trình này để hiểu mối liên hệ giữa đình, đền và cư dân trong vùng.
Trong mô tả truyền thống của Báo Ninh Bình, đoàn rước có kiệu mang lễ vật, phường bát âm và ban tế. Sự phối hợp giữa người khiêng kiệu, người thực hành nghi lễ và âm nhạc tạo nên tính trang trọng của cuộc rước.
Phần lễ còn gồm mở cửa đền, dâng hương, tế lễ cổ truyền và lễ tạ. Theo Sở Du lịch Ninh Bình, các nghi thức thể hiện lòng thành kính đối với các vua Trần, đồng thời duy trì truyền thống nhớ ơn tiền nhân.
Báo Ninh Bình giới thiệu đền thờ các vua Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông, Trần Nhân Tông và Trần Anh Tông. Tìm hiểu những nhân vật được tưởng niệm giúp người xem tiếp cận phần lễ từ ý nghĩa lịch sử, thay vì chỉ chú ý hình thức đoàn rước. Khi quan sát hoặc chụp ảnh, du khách nên giữ khoảng cách với ban tế và tránh cản trở nghi thức.
HÌNH ẢNH LỄ HỘI
